आरोग्य रेकॉर्ड शब्दसूची — ABHA, ABDM, PHR आणि महत्त्वाचे शब्द

भारतात डिजिटल आरोग्य रेकॉर्डभोवती तुम्हाला भेटणाऱ्या शब्दांची ही सोप्या-भाषेतील शब्दसूची आहे. त्यातले बहुतेक सरकारच्या आरोग्य स्टॅकमधील संक्षिप्त रूपे आहेत, आणि ऑनलाइन बहुतेक स्पष्टीकरणे तुम्हाला बाकीची संक्षिप्त रूपे आधीच माहीत आहेत असे गृहीत धरतात. इथे, प्रत्येक स्वतंत्रपणे, कोणालाही समजेल अशा शब्दांत मांडले आहे.

ABHA (आयुष्मान भारत हेल्थ अकाउंट)

ABHA हे भारताचे मोफत डिजिटल आरोग्य ID आहे — एक ओळख जी हॉस्पिटल, क्लिनिक व लॅबमध्ये तुमची वैद्यकीय रेकॉर्ड तुमच्या नियंत्रणाखाली जोडते. त्याचे दोन भाग आहेत: 14-अंकी ABHA नंबर (तुमचे ID) आणि name@abdm सारखे ABHA अॅड्रेस (तुमचे लॉगिन हँडल). ते ABDM अंतर्गत तयार होते आणि सेट करणे ऐच्छिक आहे. आमचे संपूर्ण मार्गदर्शक पाहा: ABHA म्हणजे काय.

ABDM (आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन)

ABDM हा भारताची डिजिटल आरोग्य पायाभूत सुविधा उभारणारा राष्ट्रीय कार्यक्रम आहे, जो राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरण (NHA) चालवते. तुमची रेकॉर्ड तुमच्या संमतीने प्रोव्हायडरमध्ये हलू देणारी मानके व “रूळ” तो ठरवतो. ABDM ही सिस्टम; ABHA हे त्यातले तुमचे अकाउंट.

NHA (राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरण)

NHA ही ABDM चालवणारी सरकारी संस्था आहे (आणि आयुष्मान भारत विमा योजनाही). नेटवर्कशी जोडण्यासाठी अॅप्स व हॉस्पिटलनी पाळायचे नियम ती ठरवते.

PHR (पर्सनल हेल्थ रेकॉर्ड)

PHR हे तुमच्या आरोग्याचे रेकॉर्ड आहे जे तुम्ही स्वतः मालक व नियंत्रित करता, तुम्ही भेट दिलेल्या प्रत्येक डॉक्टर व लॅबमधून गोळा केलेले. एखादे हॉस्पिटल तुमच्याबद्दल ठेवणाऱ्या रेकॉर्डपेक्षा ते वेगळे आहे. MediBrief हे PHR अॅप आहे — तुमची रेकॉर्ड प्रोव्हायडरमध्ये विखुरलेली नव्हे तर तुमच्याजवळ राहतात.

EHR (इलेक्ट्रॉनिक हेल्थ रेकॉर्ड)

EHR हे हॉस्पिटल किंवा क्लिनिक त्यांच्या रुग्णांबद्दल ठेवणारे डिजिटल रेकॉर्ड आहे. ते तुमच्या नव्हे, प्रोव्हायडरच्या मालकीचे असते. अनेक EHR मधील संबंधित भाग तुमच्या परवानगीने तुमच्या एकाच PHR मध्ये वाहू देणे हा ABDM चा उद्देश आहे.

HIP आणि HIU (हेल्थ इन्फॉर्मेशन प्रोव्हायडर / यूझर)

HIP हा तुमची रेकॉर्ड ठेवणारा प्रोव्हायडर आहे (हॉस्पिटल, लॅब किंवा क्लिनिक). HIU हा ती अॅक्सेस करू इच्छिणारा आहे (बहुतेकदा तुम्ही नव्याने भेटत असलेला डॉक्टर). एकाच भेटीत हॉस्पिटल दोन्ही असू शकते. तुम्ही विनंती मंजूर केल्यानंतरच रेकॉर्ड HIP कडून HIU कडे हलतात.

HIE-CM (संमती व्यवस्थापक)

संमती व्यवस्थापक हा ABDM चा तो भाग आहे जो HIP व HIU मध्ये कोणतेही रेकॉर्ड सामायिक होण्यापूर्वी तुमची परवानगी मागतो व नोंदवतो. पूर्ण नाव: हेल्थ इन्फॉर्मेशन एक्स्चेंज अँड कन्सेंट मॅनेजर. म्हणूनच सिस्टममध्ये तुम्ही सक्रियपणे मंजूर केलेल्या संमतीशिवाय काहीही हलत नाही — एका विशिष्ट उद्देशासाठी, आणि मर्यादित काळासाठी.

संमती आर्टिफॅक्ट

संमती आर्टिफॅक्ट म्हणजे तुम्ही दिलेल्या एका परवानगीचे डिजिटल रेकॉर्ड — कोणता डेटा, कोणाला, कशासाठी, आणि किती काळासाठी. तुम्ही तुमच्या संमती पाहू व रद्द करू शकता. “तुमच्या संमतीने” ही गोष्ट केवळ आश्वासन नव्हे तर तुम्ही प्रत्यक्षात तपासू शकता असे बनवणारी ती पावती आहे.

हेल्थ लॉकर

हेल्थ लॉकर हे ABDM-मान्यताप्राप्त अॅप आहे जिथे तुमची जोडलेली रेकॉर्ड साठवली व सांभाळली जाऊ शकतात. वेगवेगळे लॉकर वेगवेगळ्या तडजोडी करतात — काही रेकॉर्ड कंपनीच्या सर्व्हरवर ठेवतात, तर इतर (MediBrief च्या device-first दृष्टिकोनासारखे) ती तुमच्याच फोनवर एन्क्रिप्टेड ठेवतात.

Device-first / on-device

Device-first म्हणजे तुमची रेकॉर्ड कंपनीच्या सर्व्हरवर नव्हे तर तुमच्याच फोनवर साठवली व एन्क्रिप्टेड असतात. ही एक गोपनीयतेची निवड आहे: संवेदनशील डेटा कधी क्लाउडमध्ये बसतच नसेल, तर कोणाला गळती करायला किंवा गमवायला केंद्रीय असे काहीच नसते. हेच MediBrief चे मूळ डिझाइन आहे — पाहा तुमचा डेटा तुमच्या फोनवरच राहतो.

DPDP कायदा (डिजिटल पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन कायदा, 2023)

DPDP कायदा हा भारताचा डेटा-संरक्षण कायदा आहे. कोणतीही संस्था तुमचा वैयक्तिक डेटा — आरोग्य डेटासह — कसा गोळा करते, साठवते व वापरते यासाठी तो नियम ठरवतो, आणि त्यावर तुम्हाला हक्क देतो, जसे अॅक्सेस व मिटवणे. “MediBrief DPDP कायद्याशी सुसंगत राहण्यासाठी बनवले आहे” असे आम्ही म्हणतो, तेव्हा त्या नियमांभोवती डिझाइन केलेले असा त्याचा अर्थ — “प्रमाणित” नव्हे, जो दावा मिळवेपर्यंत आम्ही करणार नाही.

इमर्जन्सी हेल्थ कार्ड

इमर्जन्सी हेल्थ कार्ड म्हणजे गंभीर तपशिलांचा एक छोटा संच — रक्तगट, अॅलर्जी, औषधे, इमर्जन्सी संपर्क — जो संकटासाठी तयार ठेवलेला असतो. MediBrief मध्ये ते फोन अनलॉक न करता पाहता येते व ऑफलाइन चालते, त्यामुळे तुम्ही बोलू शकत नसताना एखादा बाजूचा माणूस किंवा पॅरामेडिक महत्त्वाचे काय आहे ते पाहू शकतो. पाहा इमर्जन्सी हेल्थ कार्ड.

---

डिजिटल-आरोग्याच्या शब्दसंग्रहात नवे शब्द वारंवार जोडले जातात. तुम्हाला भेटलेला आणि इथे न सापडलेला एखादा शब्द असेल, तर आम्हाला सांगा आणि आम्ही तो जोडू.